.

عربستان چگونه به کشوری اثرگذار تبدیل شده است ؟

چاپ خبر
 | 
شناسه خبر: 2426
 | 
تاریخ انتشار: 27 خرداد 1396 - 14:09
عربستان تلاش می کند کشوری مهم و به واقع اثرگذار در منطقه و حتی جهان باشد. می توان اذعان داشت که این کشور توانسته است خود را به عنوان قدرتی مهم و تاثیرگذار اثبات نماید. اما چگونه؟
عربستان چگونه به کشوری اثرگذار تبدیل شده است ؟

اقدامات اخیر عربستان در برخورد با قطر و دیگر رفتار های این کشور در عرصه سیاست خارجی بازتاب گسترده ای داشته است. عربستان تلاش می کند کشوری مهم و به واقع اثرگذار در منطقه و حتی جهان باشد. می توان اذعان داشت که این کشور توانسته است خود را به عنوان قدرتی مهم و تاثیرگذار اثبات نماید. اما چگونه؟
بسیاری بر این باورند که عربستان با استفاده از ثروت نفتی و هزینه های فروان سعی در مهم شدن و اثرگذاری در سیاست خارجی خود دارد. به باور اینجانب افزایش قدرت عربستان را نمی توان صرفا به خاطر ثروت نفتی و هزینه های فراوان آنان دانست بلکه باید درتوجه این کشور به افزایش قدرت نرم در کنار قدرت سخت، تقویت و ارتقا جایگاه دیپلماسی رسمی و دیپلماسی عمومی و تغییراتی که در سطح سران این کشور رخ داده است، باید دانست.
باور عمومی در کشور ما درباره ی عربستان با واقعیت موجود تا حد زیادی فاصله دارد. باور عمومی ما درباره ی عربستان کشوری با عدم تکامل اجتماعی ، ساختار قبیله ای، فقدان آزادی های سیاسی و اجتماعی، بی توجهی به دانش و تکنولوژی می باشد. اما باید بیان کرد که در عربستان سال هاست که تغییرات مهمی رخ داده است و آنها در بسیاری از زمینه ها گام های بلندی بر داشته اند و تغییرات مهمی را در باورهای خود ایجاد کرده اند. و از ثروت خود نیز در جهت افزایش هرچه بیشتر قدرت خود استفاده می کنند.این که عربستان در یک تصمیم گیری سیاسی برای قطع رابطه با قطر می تواند بیش از هشت کشور عربی و غیرعربی را با خود همراه کند و همینطور مشابه این تصمیم در قبال ایران ،نشان دهنده تاثیر و قدرت این کشور است.حاکمان عربستان در چندسال اخیر از ادبیاتی استفاده می کنند که تاکنون برای آن ها بی سابقه بوده است.این ادبیات جدید شاید با درون مایه فکری آن ها یکسان نباشد،اما قطعا نشان دهنده آن است که آن ها می خواهند در سطح بین الملل مطرح تر از گذشته حضور داشته باشند.دیگر این که آن ها برای اثرگذاری و پیشبرد اهداف خود به رویکرد های نوینی روی آورده اند که قدرت دیپلماسی آن ها را ارتقا بخشیده است.پیشتر این نکته را آورده ام که عربستان دارای منابع قدرت سخت و قدرت نرم می باشد.در تعریف این دو جنبه از قدرت باید گفت قدرت نرم هرکشوری شامل فرهنگ و ارزش های آن کشور (وقتی که برای دیگران خوشایند و جذاب باشند) و سیاست هایش(وقتی که فراگیر و مشروع باشند) و هم چنین ابزارهایی از قبیل دیپلماسی عمومی،رسانه ها و همکاری متقابل با دیگر کشورها می شود.در مقابل این مفهوم ،قدرت سخت قرارمی گیرد که مصادیق آن را می توان تحمیل و اجباراز جمله توانایی نظامی و اقتصادی برشمرد و البته ترکیب ماهرانه این دو را قدرت هوشمند می نامند.
در ادامه باید پرسید منابع قدرت عربستان( قدرت نرم و سخت)کدام اند؟عربستان بزرگ ترین کشور عربی از نظرمساحت ویکی از پرجمعیت ترین های آنان می باشد.و موقعیت جغرافیایی برجسته ایی نیز دارد.عربستان سرزمین وحی می باشد و مورد احترام تمام کشورهای مسلمان است.والبته برگزاری مراسم حج موقعیت معنوی و مالی ممتازی را در اختیار این کشور قرار داده است.عربستان دست کم درمیان کشورهای عربی قدرت نظامی برتر است و همین باعث شده است که کشورهای عربی روی این کشور حساب بازکنند.کمک های مالی فراوان عربستان به سایرکشورهای عربی و مسلمان در کنار احترامی که آن ها برای این کشور به عنوان پایگاه دین و مذهب خود دارند،بسیاری ازین کشورهای کوچک را متحد و هم پیمان عربستان نموده است که در مواقع لزوم حضور خود را در کنار این کشور اعلام می کنند.به مانند آنچه در مورد قطع رابطه بسیاری ازین کشورها با ایران و قطر بعد از قطع رابطه عربستان با آن ها دیدیم.کشورهای جیبوتی،مالدیو و…شاید روی کاغذ چندان از اهمیت ویژه ای برخوردار نباشند،اما همین اعلام همبستگی و در رکاب بودن،نفوذ و جایگاه این کشور را نشان می دهد و به عربستان جهت خودنمایی در عرصه بین الملل کمک ویژه ای می نماید.بسیاری از سران کشورهای عربی به ویژه خاندان های سلطنتی آن ها روابط خانوادگی نزدیکی با یکدیگر دارند که به تحکیم روابط میان آن ها کمک کرده است.رابطه یک کشور با قدرت های جهانی و هماهنگی با آن ها،قدرت مانور آن کشور برای تحرک در عرصه بین الملل و منطقه خودش را افزایش می دهد.عربستان از دیرباز توانسته است رابطه خوب و پایداری را با آمریکا داشته باشد.با وجود روابط خوب بسیاری از کشورهای عربی،عربستان را می توان سوگلی آمریکا در میان آن ها دانست.خریدهای تسلیحاتی سنگین عربستان از آمریکا علاوه بر قوام بخشیدن به این رابطه،باعث شده است که عربستان بتواند موافقت و تضمین لازم ازآمریکا جهت حمایت از سیاست ها و اقداماتش در منطقه را بگیرد.

همچنین عربستان و برخی کشورهای عرب خلیج فارس برای مقابله با ایران و تقویت جایگاه دیپلماسی خود،مراکز فکری و مطالعاتی در واشینگتن تشکیل داده اند و وجوه سنگینی به موسسات لابی گری برجسته آمریکا پرداخت کرده اند.آن ها برخی از افراد دو تابعیتی خودرا نیزاز سایرکشورها به واشینگتن منتقل کرده اندو پول زیادی رانیز دراختیارآن هاقرار داده اندکه از ظرفیت لابی گری آن ها استفاده کنند.عربستان با این اقدامات دیپلماسی سطح دو را به اصطلاح فعال کرده است.چیزی که کشورما درآن با وجودظرفیت عظیم ایرانی های مقیم آمریکا که بسیاری ازآن ها نیز دوتابعیتی هستند چندان قوی عمل نکرده است و با عدم حمایت لازم از بسیاری ایرانیانی که خود درآمریکاجهت جلوگیری تحریم ایران تلاش بسیاری نمودند،در این مورد ازعربستان بسیارجا مانده است.سردمداران تازه نفس کشورهای عربی اکثرا تحصیل کرده آمریکا و اروپا می باشند.همینطور مراودات علمی دانشگاه های این کشورها با دانشگاه های بزرگ دنیا افزایش یافته است.یک نمونه آن تاسیس شعبه ای از دانشگاه جرج تاون آمریکا در دوحه قطر می باشد.این مراودات علمی به ورود دانش نوین سیاست و روابط بین الملل به این کشورها کمک فراوان کرده است.دکترمحمودسریع القلم استاد به نام روابط بین الملل درایران،دریکی ازسخنرانی هایش بیان داشت در سفری که به عربستان و دانشگاه عبدالعزیز دراین کشورداشته است متوجه شده است که درعربستان دانشگاه ها تنها درمقطع کارشناسی دانشجو می پذیرند و جهت تحصیلات تکمیلی دانشجویان خود را به سایر کشورهای آمریکایی و اروپایی اعزام می کنند.آن ها صلاحیت خود را جهت تربیت دانشجوی کارشناسی ارشد و دکترا کافی نمی دانند!واین مقایسه شود با وضعیت تحصیلات تکمیلی در کشورخودمان.به واقع آرمان گرایی سران عربستان و ادبیات جدید آن ها در زمینه مبارزه با تروریسم وحقوق بشر،با وجودمضحک بودن ادعاهایشان و عدم تناسب با رفتارهای این کشور،این را می رساند که آنان برانند که درعرصه بین الملل حضور جدی تری داشته باشند و خود را مهم تر نشان دهند. سفر چندماه پیش پادشاه عربستان به چندکشور شرق آسیا و بستن قراردادهای بزرگ با کشورهای مالزی و اندونزی که جزو اقتصادهای برتر نوظهور جهان هستند در جهت کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی و افزایش نفوذ خود در میان این دو کشور پرجمعیت بود.عربستان سعودی میلیاردها دلار در مراکز دینی،اجتماعی و اقتصادی مالزی و اندونزی هزینه کرده است.سرمایه گذاری در پالایشگاه های نفتی،تاسیس و نوسازی مدارس و مساجد وهمچنین ساخت مراکز اجتماعی از نمونه هایی است که می توان به آن اشاره کرد.به دلیل جمعیت زیاد این دو کشور و اکثریت اهل سنت آن ها،عربستان تلاش می کند این دو کشور را در مدارسیاسی خود نگه دارد.
درپایان می توان نتیجه گیری کرد که عربستان امروزه علاوه بر دارا بودن قدرت سخت که شامل نیروی نظامی و قدرت مالی و اقتصادی می شود،دارای منابع قدرت نرم بالا و دیپلماسی رسمی و عمومی قدرتمندی نیز می باشد که به اثرگذاری هرچه بیشتر این کشور کمک کرده است. ایجاد ائتلاف نظامی با حضور نه کشور جهت حضور در یمن،تلاش برای ایفای نقش در سوریه،رابطه پرتنش با ایران و قطع ارتباط با ایران وقطر همگی نشان از چالاک بودن سیاست خارجی عربستان می باشد و به ما این را یادآورمی شود که نباید این کشور را ساده تحلیل کنیم و دست کم بگیریم و بر پایه واقعیت درباره این کشور قضاوت کنیم نه برپایه باورهای تغییرنایافته ذهنی خودمان!

محمدرضا سپهوند

کارشناس ارشد روابط بین الملل
سرپرست حزب هدا در خرم آباد

 

برچسب ها:

دیدگاه خود را ارسال کنید.

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش های مورد نیاز با * علامت گذاری شده اند.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

  1. انوشیروان گفت:

    با سلام.بسیار عالی بود و تحلیلی کامل و جامع بود .با آرزوی بهروزی موفقیت برای شما و دیدگاهها و نظرات ارزنده آتی شما پژوهشگر جوان

  2. hamed گفت:

    با سلام .
    متن بسیار جالب و زیبایی بود .
    من چطور میتونم با جناب سپهوند ارتباط پیدا کنم ؟
    سوال داشتم خدمتشون